Haft łemkowski, będący integralną częścią tradycyjnego stroju ludowego mieszkańców Beskidu Niskiego, stanowi złożony system komunikacji niewerbalnej.   W ujęciu etnograficznym ornamentyka ta nie pełniła jedynie funkcji estetycznej (dekoracyjnej), lecz była nośnikiem informacji                  o statusie społecznym, przynależności terytorialnej oraz archaicznym systemem wierzeniowym o charakterze apotropeicznym (ochronnym).

  

  Wzornictwo łemkowskie ewoluowało od surowych form geometrycznych ku motywom roślinnym.

Warstwa archaiczna (Geometria): Najstarsze formy haftu opierały się na technice liczonej, co determinowało ich linearny i zgeometryzowany charakter. Dominują tu romby, trójkąty, rozety oraz krzyże, które wykazują silne powiązania z kulturą starosłowiańską i karpacką sferą wpływów wołoskich.

Transformacja nowożytna: W XIX i na początku XX wieku, pod wpływem kontaktów handlowych oraz przenikania wzorców miejskich i fabrycznych, do kanonu łemkowskiego weszły motywy kwiatowe – stylizowane bratki, róże i gałązki, wykonywane techniką haftu płaskiego lub krzyżykowego.                                        

 

  W tradycyjnym hafcie łemkowskim każdy element graficzny posiadał swoje zakorzenienie w semantyce ludowej:

Romb (Diament) i jego modyfikacje: W strukturze agrarnej romb jest ideogramem płodności i ziemi uprawnej. Podział rombu na cztery części                  z kropkami wewnątrz (tzw. „obsiane pole”) symbolizował cykl wegetacyjny i życzliwość sił natury.

Gwiazda ośmioramienna (Rozeta): Jeden z najstarszych symboli solarnych. W kontekście Karpat gwiazda ta (często spotykana w sylanach i na mankietach koszul) pełniła funkcję mediatora między sferą niebiańską a ziemską, zapewniając noszącemu boską protekcję.

Motyw „Drzewa Życia”: Choć często silnie stylizowany, symbolizuje osiową strukturę świata (axis mundi), ciągłość pokoleniową oraz witalność biologiczną rodu.

 

  Z punktu widzenia antropologii kultury, kluczowe jest rozmieszczenie haftu na płótnie koszuli (soroczki). Ornamentyka koncentrowała się                    w miejscach newralgicznych – na tzw. „stykach” ciała ze światem zewnętrznym:

Kołnierz: Haft w tym miejscu miał zapobiegać przenikaniu sił metafizycznie nieczystych do wnętrza ciała.

Mankiety: Ochrona dłoni – narzędzia pracy i kontaktu z materią.

Ramiona: Miejsce kumulacji siły fizycznej; haft w tym obszarze podkreślał godność i status posiadacza.

  Kolorystyka haftu łemkowskiego jest istotnym wyznacznikiem tożsamości regionalnej.

Czerwień Dominanta kolorystyczna; symbol życia, witalności i ognia domowego. Przypisywano jej najsilniejsze właściwości odstraszające zło.

Błękit/Indygo Barwa szczególnie charakterystyczna dla zachodnich podgrup Łemków. Odnosi się do sfery sacrum, nieba i czystości.

Czerń Często stosowana jako kontur lub element dopełniający; symbolizowała ziemię-matkę oraz powagę i trwałość tradycji.